Bilgisayar Kendi Kendine Açılıyor veya Uykudan Uyanıyor: Neden?
Gece üçte odadan gelen fan sesi, açılan ekran ışığı... Bilgisayarın "kendi kendine" açılması tekinsiz görünür ama arkasında her zaman sıradan bir tetikleyici vardır: bir zamanlayıcı, bir ağ paketi ya da masadaki titreşimle kımıldayan fare. Suçluyu isimle bulmak da mümkün.
Önce Suçluyu İsimle Tespit Edin
Komut istemini açıp şunu yazın: powercfg -lastwake — sistem, son uyanmaya neyin sebep olduğunu söyler (bir aygıt, bir zamanlayıcı). Tamamlayıcısı: powercfg -devicequery wake_armed — bilgisayarı uyandırma yetkisi olan aygıtları listeler. Bu iki komut, tahmini teşhise çevirir.
Şüpheli 1: Uyandırma Zamanlayıcıları
Güncelleme ve bakım görevleri, sistemi gece uyandırma yetkisine sahip olabilir. Güç planı ayarlarında "uyandırma zamanlayıcılarına izin ver" seçeneğini kapatmak, planlı gece uyanmalarının çoğunu bitirir. Güncellemeler bir şey kaybetmez — siz açtığınızda kurulur.
Şüpheli 2: Fare ve Klavye
"Uykuya alıyorum, beş dakikaya geri açılıyor" vakalarının klasiği hassas mouse'tur: masadaki titreşim, hatta optik sensörün gördüğü küçük ışık değişimi uyandırmaya yeter. Aygıt Yöneticisi'nde farenin özelliklerinden "bu aygıtın bilgisayarı uyandırmasına izin ver" kutusunu kaldırın — uyandırma görevini yalnızca klavyeye bırakmak dengeli çözümdür. Kablosuz alıcıların (örn. alıcılı mouse kullanıyorsanız) sinyal dalgalanması da aynı etkiyi yapabilir; alıcıyı uzatmayla öne almak sinyali stabilleştirir.
Şüpheli 3: Ağdan Uyandırma (Wake-on-LAN)
Ağ kartında WoL açıksa, ağdaki belirli paketler bilgisayarı uyandırır — bazı sistemlerde "her ağ hareketinde uyan" gibi agresif ayarlar gelir. Aygıt Yöneticisi'nde ağ kartının güç yönetimi sekmesinden uyandırma iznini kaldırın (bilerek WoL kullanıyorsanız yalnızca "sihirli paket" seçeneğini bırakın). Uzaktan erişim için WoL kullanan ofislerde bu ayar bilinçli açık tutulur — o zaman gece uyanmaları da işin doğasıdır.
Şüpheli 4: BIOS Tarafı — "Açılıyor" Vakaları
Uyanmak değil, tamamen kapalıyken açılma yaşanıyorsa BIOS'a bakın: "elektrik geldiğinde aç" (Restore on AC Power) ayarı, şebekedeki kısa kesinti-geliş döngüsünde bilgisayarı başlatır. Gece yaşanan mikro kesintiler böylece "hayalet açılış"a dönüşür. Ayarı "kapalı kal" yapın; bölgenizde dalgalanma sıksa bu, cihaz sağlığı için zaten UPS konuşması açmanın da işaretidir — Makelsan Lion sınıfı bir cihaz dalgalanmayı bilgisayara hiç ulaştırmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyku yerine kapatsam sorun biter mi?
Uyanma biter ama BIOS "AC restore" açılışları kapalıyken de yaşanabilir; iki katmanı da düzeltmek kalıcı çözümdür.
Gece açılması donanıma zarar verir mi?
Zarardan çok elektrik ve ömür israfıdır; asıl mesele kontrolün sizde olmasıdır.
Sabah belli saatte açılmasını bilerek istesem?
Mümkün — BIOS'taki RTC alarm (belirli saatte aç) ayarı tam bunun içindir; hayaletin evcilleştirilmiş halidir.
Grisepet Notu
Dalgalanma kaynaklı açılmalarda UPS kapasite seçimini birlikte yapabiliriz; iki komutun çıktısını yazarsanız suçluyu beraber okuruz.
