Eski Disk ve USB Belleği Güvenle Elden Çıkarma

Yeni bilgisayar alındı, eskisi bir tanıdığa verilecek. Ya da depoda biriken diskler hurdaya çıkacak. Bu noktada en sık duyduğumuz cümle: "İçini sildim, formatladım." Ne yazık ki bu, verinin gittiği anlamına gelmiyor.

Silmek neden yetmiyor?

Bir dosyayı sildiğinizde veya diski hızlı biçimlendirdiğinizde, sistem dosyanın kaydını siler; verinin kendisi diskte durmaya devam eder. Yeni veriler üzerine yazılana kadar orada kalır ve ücretsiz kurtarma araçlarıyla büyük ölçüde geri getirilebilir.

Yani "formatladım" demek, kitabın içindekiler sayfasını yırtıp sayfaları yerinde bırakmak gibidir.

Diskin tipi yöntemi belirler

Burada tek bir doğru yöntem yok; cihazın çalışıp çalışmadığına ve teknolojisine göre değişiyor.

Klasik sabit disk (HDD), çalışıyor

Tüm diski üzerine yazmak güvenilir sonuç verir. Disk üzerindeki her alana veri yazan bir temizleme aracı kullanılır; tek geçiş günümüz diskleri için yeterli kabul edilir, defalarca yazmak zaman kaybıdır.

Pratik yol: diski bir harici disk kutusuna takıp başka bir bilgisayardan temizlemek. Böylece işletim sistemi o disk üzerinden çalışmıyor olur ve tamamına erişilebilir.

SSD ve USB bellek, çalışıyor

Burada işler değişiyor. SSD ve flash bellekler, ömrü dengelemek için veriyi sürekli farklı hücrelere taşır. Bu yüzden "üzerine yaz" komutu her hücreye ulaşmayabilir; bir kısım veri erişilmeyen alanlarda kalabilir.

İki daha güvenilir yol var:

• Üreticinin kendi güvenli silme aracı: SSD üreticilerinin çoğu kendi yönetim yazılımında "secure erase" benzeri bir işlev sunar. Diskin kendi denetleyicisi üzerinden çalıştığı için en doğru sonucu verir.
• Şifreleme yöntemi: aşağıda.

En sağlam yaklaşım: baştan şifreli kullanmak

Cihazı ilk günden şifreli kullanıyorsanız, elden çıkarırken yapılacak tek şey anahtarı yok etmektir. Anahtar olmadan diskteki veri okunamaz; üzerine yazmaya bile gerek kalmaz.

Bu, özellikle SSD'lerde en pratik çözümdür ve dizüstü kaybolma senaryosunda da sizi korur. Şifrelemeyi sonradan açmak da mümkündür ama en iyi sonucu baştan açmak verir.

Bozuk, açılmayan disk

Disk tanınmıyorsa yazılımla temizlenemez. Bu durumda tek kesin yöntem fiziksel imhadır:

• Klasik diskte plakaların delinmesi/parçalanması
• SSD ve USB bellekte bellek yongalarının kırılması

Diski çekiçle ezmek "yapılmış" gibi görünse de yeterli olmayabilir; hedef, veri taşıyan katmanın bütünlüğünü bozmaktır. Çok sayıda cihaz varsa imha hizmeti veren firmalar sertifikalı imha tutanağı da verir.

Kurumsal tarafta: imha kaydı

İşletmede bu iş bir kişinin inisiyatifine bırakılmamalı. Asgari düzen:

• Envanterde durumu "hurda" yapın, satırı silmeyin — silinen kayıt bir yıl sonra "bu numara neden atlanmış" sorusunu doğurur.
• Kaydın yanına imha yöntemi, tarihi ve işlemi yapan kişiyi yazın.
• Müşteri verisi, personel verisi veya finansal kayıt barındırmış cihazlarda bu kayıt ayrıca önemlidir; kişisel veri sorumluluğu cihaz elden çıktıktan sonra da devam eder.
• Devredilen (hurdaya gitmeyen) cihazlarda da aynı kayıt tutulur — kime verildiği yazılı olsun.

Cihaz tipine göre kısa özet

• Çalışan HDD: tüm diski üzerine yazarak temizle
• Çalışan SSD / USB bellek: üreticinin güvenli silme aracı veya şifreleme + anahtar imhası
• Şifreli kullanılmış cihaz: anahtarı yok etmek yeterli
• Bozuk/açılmayan cihaz: fiziksel imha
• Telefon/tablet: fabrika ayarlarına döndürmeden önce hesaplardan çıkış yapın

Unutulan iki nokta

• Yazıcılar ve çok fonksiyonlu cihazlar da disk barındırabilir; kurumsal modellerde taranan belgeler içeride kalabilir. Elden çıkarmadan önce cihazın bellek temizleme işlevine bakın.
• Cihazdan çıkan hafıza kartı ve USB bellekler genelde gözden kaçar; kamera, fiş yazıcı ve eski telefonlarda kart kalmış olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Diski birkaç kez üst üste silmek gerekir mi?

Günümüz sabit diskleri için tek geçişli tam yazma yeterli kabul ediliyor. Çok geçişli yöntemler eski disk teknolojilerinden kalma bir alışkanlık ve sadece süreyi uzatıyor.

Windows'un "diski temizle" seçeneği yeterli mi?

Kurulum sırasındaki "sürücüleri tamamen temizle" seçeneği hızlı biçimlendirmeden daha iyidir çünkü üzerine yazma yapar. Yine de hassas veri varsa SSD'de üreticinin aracı veya şifreleme yöntemi tercih edilmelidir.

Diski mıknatısla silebilir miyim?

Ev tipi mıknatıslar modern diskler için etkisizdir. Endüstriyel demanyetizasyon cihazları bu işi yapar ama diski kullanılamaz hale getirir; tek cihaz için pratik bir yol değildir.

Bilgisayarı satarken diski çıkarıp yenisini takmak mantıklı mı?

Veri güvenliği açısından en rahat yöntemlerden biri budur; eski diski elinizde tutar veya ayrıca imha edersiniz. Maliyeti yeni bir disk kadardır, hassas veri varsa buna değer.

Grisepet Notu

Kurumsal müşterilerimizde en sık gördüğümüz eksik, cihazın çıkışının hiç kaydedilmemesi. Diskin nasıl temizlendiği bir yana, o cihazın kime gittiği bile bilinmiyor. Envanter tablosuna iki kolon eklemek (imha yöntemi + tarih) bu sorunu tamamen kapatıyor.

Envanter düzeni için KOBİ'de BT Envanteri, şifreleme tarafı için Dizüstü Kaybolursa Veri Ne Olur? yazımıza bakın.

Elden çıkarmadan önce veriyi taşımak için Taşınabilir SSD ve Harici Disk ile Yedekleme Rehberi, yedek planı için Kurumsal Yedekleme Stratejisi Rehberi, diskin sağlığından şüpheleniyorsanız Veri Kurtarma ve Disk Arızası Önleme Rehberi yazılarımız var. Ürünler Taşınabilir Disk Kutusu kategorisinde.