Güç Kaynağı (PSU) Arızası Belirtileri: Bilgisayar Aniden Kapanıyor, Yeniden Başlıyor veya Açılmıyor
Kısa çözüm
- Güç kaynağı arızasının en tipik işareti, bilgisayarın oyun ya da render gibi yük altında bir anda kararıp kapanmasıdır.
- Yanık kokusu, cızırtı ya da kıvılcım sesi varsa bilgisayarı hemen kapatıp fişini çekin; bu durumda test yapılmaz.
- Önce ucuz ihtimalleri eleyin: prizi, güç kablosunu ve güç kaynağının arkasındaki anahtarı kontrol edin.
- Ataş testi yalnızca güç kaynağının açıldığını gösterir; yük altında sağlam olduğunu kanıtlamaz.
- ATX standardına göre 12 volt hattı 11,40 ile 12,60 volt arasında kalmalıdır; yazılımların gösterdiği değer her zaman güvenilir değildir.
- Güç kaynağının kapağı açılmaz; içindeki kondansatörler fiş çekildikten sonra da yük taşır.
Güç kaynağı arızası kendini çoğu zaman tek bir biçimde belli eder: bilgisayar hafif işlerde sorunsuz çalışır, oyun açıldığında ya da ağır bir iş başladığında ekran bir anda kararır. Mavi ekran çıkmaz, hata mesajı gelmez; sanki fiş çekilmiş gibi kapanır. Bu yazıda bu belirtiyi ve diğerlerini, hangi kontrolün hangi sırayla yapılacağını anlatıyoruz.
Güç kaynağını işaret eden belirtiler
- Yük altında aniden kapanma: ekran kartı ve işlemci birlikte zorlandığında güç tüketimi artar. Yaşlanmış ya da yetersiz kalan güç kaynağı bu anda korumaya geçip kendini kapatır.
- Kendi kendine yeniden başlama: özellikle hata ekranı göstermeden olan yeniden başlamalar.
- Hiç açılmama: tuşa basınca fan dönmüyor, ışık yanmıyor, hiçbir ses gelmiyor.
- Açılıp bir iki saniyede kapanma: fanlar kıpırdar, sistem hemen durur ve bu döngü tekrar eder.
- Yanık kokusu, cızırtı, çıtırtı: bu durumda bilgisayarı kapatıp fişini çekin ve bir daha çalıştırmayın.
- Güç kaynağı fanının hırıltılı dönmesi ya da hiç dönmemesi: bazı modellerde fan düşük yükte bilerek durur; yük altında da dönmüyorsa sorun vardır.
- USB aygıtlarının ve disklerin rastgele kopup geri gelmesi: tek başına kanıt değildir ama diğer belirtilerle birlikte anlam kazanır.
Aynı belirtiyi veren başka sorunlar
Güç kaynağını değiştirmeden önce şu ihtimalleri eleyin; çünkü hepsi benzer görünür:
- Aşırı ısınma: işlemci ya da ekran kartı sıcaklık sınırına gelince sistem kendini kapatır. Fark şudur: ısınmada kapanma birkaç dakikalık yükten sonra gelir ve öncesinde fanlar bağırır. Güç kaynağında kapanma yük bindiği anda olabilir.
- Bellek ve sürücü sorunları: bunlar genellikle mavi ekran ve hata koduyla gelir. Ayrıntısı bilgisayar kendiliğinden yeniden başlıyor yazısında.
- Gevşek kablo: ekran kartının güç kablosu tam oturmamışsa sistem yük altında kapanır.
- Priz, uzatma ve UPS: gevşek priz ya da zayıf bir çoklu priz de aynı sonucu doğurur.
Evde yapılabilecek kontroller
- Bilgisayarı doğrudan duvar prizine takın. Çoklu prizi ve uzatmayı aradan çıkarın.
- Güç kablosunu değiştirin. Monitörün kablosu çoğu zaman aynı tiptir, deneme için kullanılabilir.
- Güç kaynağının arkasındaki anahtarın açık konumda olduğuna bakın.
- Kasayı açıp 24 pin anakart kablosunu, işlemci güç kablosunu ve ekran kartı güç kablosunu çıkarıp yeniden takın. Klipsin oturduğundan emin olun.
- Hiç açılmıyorsa ekran kartını, fazladan diskleri ve USB aygıtlarını söküp en yalın haliyle deneyin. Açılırsa parçaları tek tek geri takın.
- Elinizde ya da bir tanıdığınızda sağlam bir güç kaynağı varsa en kesin test onu takıp denemektir.
Hiç açılmayan sistemde bütün adımlar bilgisayar açılmıyor rehberinde sırasıyla yer alıyor.
Ataş testi ne gösterir, ne göstermez?
Ataş testinde güç kaynağı anakarttan ayrılır ve 24 pin konnektördeki yeşil kablo ile yanındaki siyah kablolardan biri kısa bir telle birleştirilir. Güç kaynağı çalışıyorsa fanı döner. Bu test tek bir soruya cevap verir: güç kaynağı açılıyor mu? Açılıyor olması sağlam olduğu anlamına gelmez. Yük altında kapanan bir güç kaynağı ataş testini rahatça geçer. Tamamen modüler modellerde kablo renkleri de farklı olabilir; emin değilseniz bu testi atlayın.
Voltaj değerleri: sınır nedir?
ATX standardı ana hatlarda yüzde 5 sapmaya izin verir. Buna göre:
- 12 volt hattı: 11,40 ile 12,60 volt arası.
- 5 volt hattı: 4,75 ile 5,25 volt arası.
- 3,3 volt hattı: 3,14 ile 3,47 volt arası.
BIOS ekranındaki ve izleme yazılımlarındaki değerler anakart üzerindeki sensörden okunur ve her zaman doğru değildir. 12 volt hattı yazılımda 11 voltun altında görünüyor ve sistem de kararsızsa şüphe güçlenir; ama kesin ölçüm multimetreyle ve yük altında yapılır. Değer sınırın içindeyken de arıza olabilir; çünkü sorun çoğu zaman anlık düşüşlerdir.
Güç kaynağı tamir edilir mi?
Kullanıcı tarafında edilmez. Güç kaynağının içindeki kondansatörler fiş çekildikten sonra da tehlikeli düzeyde yük taşır; kapağı açmayın. Garanti süresi içindeyse satıcıya ya da servise başvurun. Garantisi bitmiş, belirtileri veren bir güç kaynağını kullanmaya devam etmek risklidir; arızalanırken diğer parçalara da zarar verebilir.
Yenisini alırken
- Watt: sistemin tepe tüketiminin üzerine pay bırakın. Hesap yöntemi güç kaynağı rehberinde.
- Verimlilik sınıfı: 80 Plus Bronze ile Gold arasındaki fark için Bronze mu Gold mu yazısına bakabilirsiniz.
- Konnektörler: ekran kartınızın istediği güç bağlantısının kutudan çıktığını ürün sayfasından doğrulayın.
- Eski kablolar: modüler güç kaynağını değiştirirken eski kabloları yenisinde kullanmayın; uçları aynı görünse de iç bağlantıları farklı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Güç kaynağı kaç yıl dayanır?
Kesin bir rakam yoktur; kullanım süresine, sıcaklığa ve toza bağlıdır. Garanti süresi üreticinin öngörüsü hakkında fikir verir; ürün sayfasından bakabilirsiniz.
Yetersiz watt ile arızalı güç kaynağı nasıl ayrılır?
Sorun yeni ekran kartı taktıktan sonra başladıysa yetersizlik, yıllardır sorunsuz çalışan sistemde kendiliğinden başladıysa yaşlanma daha olasıdır.
Bilgisayar kapanınca düğmeye basıyorum, açılmıyor; birkaç dakika sonra açılıyor. Neden?
Güç kaynağı korumaya geçmiştir. Fişi çekip bir dakika beklemek korumayı sıfırlar. Bu tekrar ediyorsa güç kaynağı ya da ısınma araştırılmalıdır.
UPS bu sorunu çözer mi?
Şebekeden gelen kesinti ve dalgalanmayı çözer; güç kaynağının kendi arızasını çözmez.
Grisepet Notu: Kapanma yük bindiği anda oluyorsa önce kabloları yeniden oturtun, sonra başka bir güç kaynağıyla deneyin; bu iki adım çoğu vakayı netleştirir. Modeller için Bilgisayar Kasası ve Güç Kaynağı kategorisine bakabilirsiniz.
