PDU Nedir? Rack Kabinette Elektrik Dağıtımı ve Yük Hesabı

Kabinete ilk cihazları yerleştirirken elektrik tarafı basit görünür: bir çoklu priz, birkaç adaptör, iş tamam. İkinci switch, NVR ve disk eklendiğinde tablo değişir; kabinet tabanında birbirine dolanmış adaptörler ve gevşek duran bir çoklu priz kalır. PDU bu dağınıklığı çözmek için vardır.

PDU nedir, çoklu prizden farkı ne?

PDU, açılımıyla Power Distribution Unit, yani güç dağıtım ünitesi. Kabinet içine sabitlenen, tek bir besleme hattını çok sayıda çıkışa bölen bir cihazdır. Ev tipi çoklu prizden farkı işlevde değil, yapıda:

• Kabinete vidayla sabitlenir; askıda kalmaz, kendi ağırlığıyla prizden çıkmaz
• Çıkışlar tek sırada ve eşit aralıklıdır, adaptörler birbirini engellemez
• Kablo girişi kabinetin kablo yoluna uygun konumdadır
• Çoğu modelde kendi şalteri veya sigortası bulunur

Dolapta yalnızca bir modem ve bir switch varsa iyi kalitede bir çoklu priz iş görür. Cihaz sayısı üçü geçtiğinde ve dolap kapağı kapanacaksa PDU'ya geçmek gerekir.

Üç tip PDU

• Temel (basic) PDU: sadece dağıtır. Küçük ofis ve kamera dolabı için fazlasıyla yeterlidir.
• Ölçümlü (metered) PDU: çektiği akımı gösterir. Dolabın gerçekte ne kadar yüklendiğini bilmek istiyorsanız işe yarar; kapasite planlaması yapan yerlerde tercih edilir.
• Anahtarlanabilir (switched) PDU: çıkışları uzaktan tek tek açıp kapatabilir. Kilitlenen bir cihazı yerinde olmadan yeniden başlatmak gerekiyorsa bunun karşılığı yoktur; şubesi uzakta olan işletmeler için anlamlıdır.

Yerleşim olarak da iki biçim var: yatay modeller kabinette 1U yer kaplar ve raylara vidalanır; dikey modeller kabinetin arka köşesine boydan boya yerleşir, U yeri harcamaz. Dolabınız doluysa dikey modeli düşünün.

Bağlantı sırası: en çok yapılan hata

Doğru sıra şudur:

Duvar hattı → UPS → PDU → cihazlar

Sık görülen hata, PDU'yu doğrudan duvardan besleyip UPS'i yalnızca bir iki cihaza takmaktır. O zaman elektrik kesildiğinde switch çalışır ama NVR kapanır, ya da tersi olur; sistem yarım kalır ve kesinti sonrası tuhaf arızalar çıkar.

Bunun tek istisnası lazer yazıcı gibi anlık yüksek akım çeken cihazlardır; onları UPS çıkışına takmak önerilmez, ayrı hattan beslenmeleri gerekir.

Yük hesabı: pratik yöntem

Hesap karmaşık değil. Her cihazın etiketinde veya adaptöründe watt değeri yazar; yazmıyorsa volt ile amperi çarpın. Sonra hepsini toplayın.

Kabinet içi tipik bir toplam şöyle çıkar:

• Modem / router: onlu watt seviyesinde, küçük bir kalem
• PoE switch: en büyük kalem. Kendi tüketimi değil, beslediği kameraların toplamı belirleyicidir; switch'in PoE güç bütçesini yazın
• NVR + diskler: diskler döndüğü için sürekli yük üretir
• Sunucu veya NAS: varsa genelde en ağır kalem

İki kural:

• Toplam yük, beslediğiniz hattın kapasitesinin yüzde 70'ini geçmemeli. Kalan pay, açılış anındaki ani çekişler ve ileride eklenecek cihazlar içindir.
• UPS seçerken cihazların toplam watt değerini esas alın, VA değerini doğrudan watt gibi okumayın. UPS tarafının hesabı için ayrı bir rehberimiz var.

Kaç priz almalı?

Bugünün cihaz sayısına göre alınan PDU altı ay sonra yetmiyor. Pratik ölçü: mevcut cihaz sayısının iki katı çıkış. Sebebi şu: adaptörlerin bir kısmı yan yana iki çıkışı birden kapatır, dolapta geçici olarak bir laptop veya test cihazı beslemeniz gerekir ve sistem büyüdükçe switch eklenir.

Çıkış tipine de bakın. Sunucu ve kurumsal ekipman C13/C14 tipi konnektör kullanır; modem, NVR ve küçük switch adaptörleri ise schuko (normal priz) ister. Dolabınızda ikisi de varsa karma çıkışlı bir model veya iki ayrı ünite gerekir. Yalnızca C13 çıkışlı bir PDU aldıysanız her adaptör için dönüştürücü aramak zorunda kalırsınız.

Kablo düzeni ve güvenlik

• Güç ve veri kablolarını ayırın. Kabinetin bir tarafından güç, diğerinden ağ kablosu geçsin. Yan yana uzun paralel gidişler ağ tarafında parazit üretir.
• Zincir kurmayın. Çoklu prizin ucuna çoklu priz takmak hem kapasiteyi aşar hem her ek nokta bir gevşek temas riski ekler. Kabinette en sık bulduğumuz arıza budur.
• Topraklamayı doğrulayın. Toprak hattı olmayan bir hatta pahalı ekipman bağlamak, parafudr veya UPS kullansanız da korumasız kalmak anlamına gelir.
• Kabloları etiketleyin. Hangi çıkış hangi cihazı besliyor; küçük bir etiket, gece yarısı arıza aramanızı engeller.
• Isıya dikkat. Yüklü bir PDU ısınır. Kapağı kapalı, havalandırması olmayan bir dolapta bu ısı birikir.

Sıkça Sorulan Sorular

Küçük bir kamera dolabına PDU şart mı?

Şart değil. Tek NVR ve tek PoE switch varsa, kabinet içine sabitlenmiş kaliteli bir çoklu priz yeterlidir. Belirleyici olan cihaz sayısı ve dolabın kalıcı olup olmadığıdır.

PDU'yu UPS'in aküsü yerine koyabilir miyim?

Hayır, bunlar farklı işler. PDU yalnızca dağıtır, enerji depolamaz. Kesintide cihazların çalışmaya devam etmesi için UPS gerekir; PDU o enerjiyi düzenli dağıtan katmandır.

Ölçümlü modele para vermeye değer mi?

Dolabınız büyüyecekse veya elektrik tarafında sınıra yakın olduğunuzu düşünüyorsanız değer; çektiğiniz akımı tahminle değil ölçümle bilirsiniz. Tek switch ve tek NVR için gereksizdir.

Anahtarlanabilir PDU kimin işine yarar?

Kabinetin bulunduğu yere her seferinde gidemeyenler. Şube, depo veya kiralık alan gibi uzak noktalarda kilitlenen bir cihazı uzaktan yeniden başlatabilmek ciddi zaman kazandırır.

Grisepet Notu

Kurulum yaptığımız kabinetlerde en sık düzelttiğimiz şey, elektrik tarafının sonradan eklenmiş olması. Dolap alınırken güç düzeni de planlanmazsa altı ay içinde taban katı adaptör yumağına dönüyor. Kabinet seçerken kaç U sorusunun yanına kaç çıkış ve kimden besleniyor sorularını da ekleyin.

Kabinet ölçüsü ve kablo düzeni için Sunucu Odası Kabinet (Rack) ve Kablo Yönetimi Rehberi, UPS tarafındaki watt ve süre hesabı için UPS Güç ve Akü Hesaplama Rehberi yazılarımıza bakın.

Dolabın ısınması ayrı bir konu: Sunucu Odası ve Kabin Sıcaklığı. Elektrik kalitesinin cihaz ömrüne etkisini Cihazlar Sık Sık Bozuluyor yazısında ele aldık. Ürünler Enerji Çözümleri (UPS) ve Patch Panel kategorilerimizde.