F Klavye mi Q Klavye mi? Öğrenme, Hız ve Yazılım Uyumu Açısından Seçim
Kısa çözüm
- F dizilimi Türkçe harf sıklığına göre tasarlanmıştır; on parmak yazanlar için daha az el hareketi demektir.
- Q dizilimi her bilgisayarda, telefonda ve notebookta varsayılan olduğu için öğrenilen alışkanlık her yerde işe yarar.
- Klavyenin üzerindeki harfler ne olursa olsun, Windows'ta dil çubuğundan F/Q dizilimi değiştirilir (Win + Boşluk).
- Kısayollar (Ctrl+Z, Ctrl+C) tuş konumuna bağlıdır; F'de el alışkanlığı farklı yere düşer.
- Hızlı yazanlar için F mantıklı; farklı cihazlar arasında sık geçiş yapanlar için Q pratiktir.
- Notebooklarda F klavye seçeneği azdır; masaüstünde harici F klavye takmak en kolay yoldur.
Türkiye'de iki klavye dizilimi vardır: Türkçe harf sıklığına göre tasarlanmış F ve İngilizce QWERTY dizilimine Türkçe harflerin eklendiği Q. Klavye alırken bu bir "hangisi iyi" sorusu değil, "ben nasıl yazıyorum ve hangi cihazlarda yazıyorum" sorusudur.
F ve Q nereden geliyor?
- F dizilimi: Türkçe metinlerdeki harf sıklığı ölçülerek hazırlanmıştır; en çok kullanılan harfler (a, e, i, n, r gibi) orta sıraya ve güçlü parmaklara verilir. On parmakla yazan biri için el hareketi azalır. Standart olarak kabul edilmiştir; daktilo ve kamu yazışma geleneği buradan gelir.
- Q dizilimi: İngilizce klavyenin üzerine ş, ğ, ç, ö, ü, ı harfleri yerleştirilmiş halidir. Notebooklar, telefonlar ve yurt dışı yazılımların kısayol düzeni buna göredir.
Hangi kullanıcıya hangisi?
- Günde saatlerce Türkçe metin yazanlar (sekreterlik, hukuk, yazışma ağırlıklı işler): F dizilimi on parmakla öğrenildiğinde yazma hızı ve el rahatlığı kazandırır. Ciddi bir yatırım gerektirir; ilk haftalar yavaşlatır.
- Farklı cihazlar arasında gezenler (notebook, ofis bilgisayarı, telefon, başkasının makinesi): Q her yerde varsayılan olduğu için alışkanlık kesintisiz sürer. F öğrenen biri Q klavyeli bir notebookun başına oturduğunda yavaşlar.
- Yazılım kısayolu ağırlıklı işler (tasarım, kod, tablolar): Ctrl+C, Ctrl+V, Ctrl+Z gibi kısayollar tuşun fiziksel konumuna göre ezberlenir; F'de aynı harfler başka yerde olduğu için sol elin "kıvrımı" değişir. Alışılır ama uyum süresi vardır.
- Çocuk ve öğrenci: Okulda ve sınavlarda hangisi kullanılıyorsa onu öğrenmek en az sürtünmeli yoldur.
Klavyenin üstündeki harfler kural değil
Dizilim aslında işletim sisteminde seçilir; klavyenin üzerindeki baskı yalnızca hatırlatıcıdır. Windows'ta Ayarlar > Zaman ve Dil > Dil > Türkçe > Klavyeler kısmından "Türkçe F" veya "Türkçe Q" eklenir, Win + Boşluk ile aralarında geçilir. Yani Q baskılı klavyeyle F yazmak mümkündür; on parmak yazan biri zaten tuşlara bakmaz. Tersi de geçerli: F klavyeli bilgisayarda sistem Q'ya alınırsa baskı ile çıkan harf uyuşmaz, bu çoğu "klavyem yanlış harf basıyor" şikayetinin sebebidir. Benzer bir yazılım tarafı tuzağı için notebook klavyesi çalışmıyor yazısındaki dil çubuğu kontrolüne bakın.
Klavye alırken
- Masaüstünde dizilim seçmek kolay: F ve Q baskılı kablolu modeller mevcut. Notebooklarda F baskılı seçenek azdır; çoğu kullanıcı notebookta Q, masaüstünde harici F klavye kullanır.
- Türkçe Q'da bazı ucuz klavyelerde ş/ğ gibi harflerin yeri ya da büyüklüğü standart dışı olabilir; alışkın olduğunuz düzenle aynı olduğundan emin olun.
- Tuş hissi (membran / mekanik) ve klavye boyu dizilimden bağımsız kararlardır; kompakt mı tam boy mu yazısında bu ayrımı ele aldık.
- Mac ve Windows arasında ortak kullanımda tuş etiketleri değişir; tek klavye ile iki sistem yazısında anlattık.
Sıkça Sorulan Sorular
F klavye gerçekten daha hızlı mı?
On parmakla yazanlarda Türkçe metinde evet; iki-dört parmakla bakarak yazanlarda fark görülmez, hatta alışkanlık değişimi yavaşlatır.
F öğrenmek ne kadar sürer?
Günlük düzenli alıştırmayla birkaç hafta içinde önceki hıza dönülür; ondan sonrası kazanımdır. Bu süre boyunca iş yazışmaları yavaşlayacağı için geçişi yoğun olmayan bir döneme denk getirin.
Hem F hem Q bilmek mümkün mü?
Mümkün ama ikisini de on parmak hızında tutmak zordur; çoğu kişi birini ana dizilim yapar, diğerini bakarak kullanır.
Grisepet Notu: Kararsızsanız kullandığınız cihazlara bakın: tek masaüstünde uzun metin yazıyorsanız F'ye yatırım yapın, cihazlar arasında geziyorsanız Q'da kalın. Modeller için klavye kategorisine göz atın.
